To jeden z najważniejszych podpunktów wczesnego etapu poszukiwania konia. Określenie „czego tak właściwie się szuka” pozwala na zawężenie ofert dostosowanych to Twoich potrzeb. Skupimy się tutaj na kilku podstawowych cechach. Oczywiście w miarę wzrostu Twojej świadomości można poszczególne kategorie zawężać oraz dokładać nowe.

Pierwszą cechą, na której się skupimy, to wiek konia. Zakładamy, że nie szukasz małych źrebaków, które samodzielnie ujeździsz / zajeździsz. Więc najniższą granicą będzie wiek 5–8 lat. W tych latach koń to „nastolatek” na ludzkie lata. Niesforny, mający własne zdanie. Ciężki do pracy dla niedoświadczonych jeźdźców. Z drugiej strony dający wiele satysfakcji, gdyż razem przechodzicie przez najważniejszy dla konia wiek. Następna kategoria to wiek 8–12 lat. W tym wieku koń jest w pełni sił i wspólnie można zdobywać szczyty. Minusem jest to, że ktoś inny ukształtował go. Należy zapoznać się z tym, jak wcześniej z nim pracowano. Kolejny przedział to 12+. Z jednej strony koń dwunastoletni to ciągle młodziak, ale klasyfikujemy go już do profesorów. Ten koń może już uczyć jeźdźców. Jeśli chcesz konia, który pomoże Ci na parkurze albo na czworoboku, który zrobi większość roboty za Ciebie, to wiek 12+ jest dobrym wiekiem. Pod warunkiem, że wcześniej był prowadzony we właściwy sposób.

Drugą cechą, którą należy zidentyfikować, to wzrost i waga konia. Określmy sobie, jakiego wzrostu ma być koń. Czy szukasz niskiego konia do 150 centymetrów, czy też trochę wyższego do 160 centymetrów, a może szukasz żyrafy o wzroście do 170 cm i ponad 170 cm? Myśl realnie, weź pod uwagę swój wzrost i wagę, pomyśl o koniach, na których najlepiej Ci się jeździło, pomyśl o przeznaczeniu konia (o tym niżej) i określ jego pożądany wzrost i wagę. Pomyśl też o sobie. Jeśli masz 155 cm wzrostu, nie kupuj konia 170 cm w kłębie. Gdy zsiądziesz z niego w terenie na siusiu, to już nie wejdziesz bez schodków albo szukania zwalonego drzewa. Standardy mówią o tym, że koń powinien być o 10 cm niższy w kłębie od wzrostu jeźdźca. Bardziej precyzyjnie ustalone są natomiast warunki wagowe. Waga jeźdźca plus waga siodła mogą stanowić do 10–15% wagi konia. Absolutną granicą jest 20% wagi konia. Koń ważący 400 kg może być dosiadany przez jeźdźca ważącego maksymalnie 55–75 kg (przyjmując wagę siodła na poziomie 5 kg). Koń o wadze 500 kg może być dosiadany przez osobę ważącą 70 kg i cięższą.

Następną, pożądaną cechą jest przeznaczenie konia. Podzielmy je na cztery podstawowe: ujeżdżeniowe, skokowe, wszechstronne i rajdowe. Można też dodać kategorię rekreacyjną. Zastanów się, do czego potrzebujesz konia. Czy do pracy ujeżdżeniowej, czy też do skoków? A może do wszechstronnych treningów częściowo skokowych, częściowo ujeżdżeniowych? Może potrzebujesz konia do rekreacji (nie zrażaj się tym słowem), do wyjazdów w teren, galopowania po plaży, lesie lub łące? Od konia ujeżdżeniowego nie możesz wymagać wysokich skoków. Koń skokowy nie wejdzie nagle w formę dresażysty. Podobnie z koniem, który chodzi rozwleczony w teren. Nie stanie się on z dnia na dzień zebranym i podstawionym skoczkiem.

Kolejną podstawową cechą nowego konia jest płeć. Stare powiedzenie mówi: „Wałachowi każę, klacz proszę, a z ogierem rozmawiam”. A jeśli to kucyk, to się modlę. I jest w tym szczypta prawdy. Jeśli masz wystarczająco twardy charakter i jesteś osobą żądną przygód, zdecyduj się na ogiera. Tylko uważaj, nie wszystkie stajnie przyjmują ogiery w pensjonat. Jeśli cenisz pracę w spokoju, bez emocji hormonalnych, zdecyduj się na wałacha. Jeśli szukasz nieustannej dyskusji nad rozwiązywaniem problemów, wybierz klacz.

Kolejną ważną cechą, a naszym zdaniem najważniejszą, jest charakter konia. Przed zakupem powinno się określić, czy koń ma być spokojny, bezpieczny, czy też dopuszcza się ewentualne wyskoki. Nie przeceniaj tutaj swoich umiejętności. Kupując charakternego konia, musisz mieć pewność, że nie wystraszy Cię. W stajniach stoi wiele porzuconych koni, na których nie jeżdżą właściciele, gdyż zostali skutecznie odstraszeni wybrykami konia.

Charakter to zespół cech psychicznych, właściwych danemu koniowi, które są uwarunkowane właściwościami centralnego układu nerwowego i rozwijają się na bazie cech temperamentu (wrodzonych) pod wpływem oddziaływań zwierzęcia ze środowiskiem (forma reakcji — co robi?). Wspomniany temperament to zaś zespół cech psychicznych, które są uwarunkowane właściwościami całego układu nerwowego. Określają wrażliwość na bodźce oraz tendencję do reagowania w określony sposób (forma reakcji – jak szybko i jak mocno?). Charakter w pewnym stopniu jest uwarunkowany genetycznie i ma elementy wrodzone, takie jak: łagodność, gwałtowność, łatwość, trudność, dobroć, złość, ale w dużym stopniu jest kształtowany przez człowieka, począwszy od pierwszych chwil po urodzeniu.

Jaki powinien być koń idealny? Według badań dr Aleksandry Góreckiej-Bruzdy z IGiHZ PAN w Jastrzębcu, najważniejsze i najmniej ważne cechy konia (wyniki ankiety wśród jeźdźców) przedstawia się tak jak poniżej. Zapytano jeźdźców, jakiego chcieliby konia. Odpowiedzi (według najczęściej pojawiających się):

  • żeby rzadko chorował;
  • żeby współpracował podczas jazdy;
  • żeby nie tkał;
  • żeby poprawnie pracował w podstawowych chodach;
  • żeby był łykawy;
  • żeby nie uciekał przede mną na pastwisku;
  • żeby prawidłowo reagował na pomoc;
  • żeby miał zdrowe nogi;
  • żeby chętnie „szedł do przodu”;
  • żeby szybko się uczył;
  • żeby był zrelaksowany podczas jazdy;
  • żeby nie był uczulony na owady;
  • żeby łatwo dawał się siodłać;

Widać więc wyraźnie, że zestaw cech konia jest nieograniczony. Zastanów się więc, jaki koń jest idealny dla Ciebie. Opisz go swoimi słowami, czego oczekujesz od konia, jakich cech charakteru. W tym celu pozostawiliśmy Ci wolne miejsce w poniższej tabeli, aby można było zanotować, czego oczekujemy od nowego konia. Taka notatka przyda nam się w późniejszym etapie, gdy już wybierzemy wierzchowca, pooglądamy go, wsiądziemy w siodło i będziemy zastanawiać się, czy to ten koń, którego szukamy.

W celu określenia podstawowych potrzeb, możesz zastosować poniższą listę. Nie bój się mazać po książce, od tego jest, to tylko papier, zaznacz kółkiem pożądane cechy lub wykreśl niepożądane.

1.2. Finansowe aspekty utrzymania konia.

1.3. Decyzja o kupnie swojego pierwszego konia.

1.3.1. Podejmij świadomą decyzję
1.3.2. Określ osobowość (koniobowość) poszukiwanego konia
1.3.3. Jakiego konia szukasz? Określ swoje wymagania
1.3.4. Określ swoje możliwości finansowe

1.4. Przygotowania do procesu zakupu konia.