Siodło to część rzędu końskiego, stanowiące narzędzie komunikacji z koniem poprzez dosiad jeźdźca. Rusztowanie siodła to tak zwany stelaż lub terlica, wykonane z drewna, metalu lub tworzywa sztucznego. Jego pokrycie to część wykonana z wyściółki, najczęściej z plastikowej pianki bądź też wełny, dawniej ze słomy lub filcu i obciągnięta skórą lub sztucznym materiałem. Chroni ona kręgosłup konia przed urazami oraz umożliwia mu swobodę poruszania. Kształt i wyprofilowanie siodła wpływa na dosiad i sylwetkę jeźdźca. Siodła są wytwarzane w różnych rozmiarach oraz ciężarach, tak aby pasowały do różnych rodzajów koni i jeźdźców.

Nawet najlepszy produkt spełnia swój cel, gdy pasuje. W naszym przypadku jeźdźcowi i koniowi. Prawidłowy sposób dopasowania siodła jest tym samym pierwszym warunkiem zrównoważonego, prawidłowego dosiadu i również związanej z tym możliwości właściwego oddziaływania na konia. Poprawnie dopasowane siodło jest konieczne dla komfortu fizycznego i psychicznego konia.

Jak jednak dopasować siodło do konia i jeźdźca? Jak prawidłowo powinno leżeć siodło? Istnieje kilka złotych zasad prawidłowego leżenia siodła. Po pierwsze siodło nie może przeszkadzać koniowi podczas ruchu. Nie może blokować jego ruchu, czy też na przykład ruchu łopatki. Nie może też podrażniać końskiego kłębu. Jest sprawą konieczną, by zwrócić uwagę, aby w obszarze pomiędzy kłębem a przednim łękiem była wystarczająca ilość miejsca. Ponadto musi pewnie leżeć na grzbiecie konia, nie uciskając na wrażliwy kłąb i nie może podskakiwać podczas anglezowania. Musi przylegać na całej długości. Nie może „mostkować”, czyli przylegać tylko z przodu i z tyłu, pozostawiając wolną przestrzeń na środku. To dlatego, że powinno rozkładać ciężar jeźdźca na całej swojej długości. Gdy siodło jest już zapięte na popręg, przedni łęk powinien leżeć głębiej o około 1 cal, czyli 2,5 centymetra niż łęk tylny.

W zależności od dyscypliny sportu jeździeckiego rozróżniamy siodła ujeżdżeniowe, które są ostro wycięte i z reguły dysponują głębokim siedziskiem i są przeznaczone do jazdy z długimi strzemionami. Siodła skokowe przeciwnie, są przeznaczone do jazdy z krótkimi strzemionami w pół-siadzie. Z reguły siodła te mają bardziej płaskie siedzisko. Siodła wszechstronne stanowią kompromis między obiema dyscyplinami. Dlatego też nadają się do solidnej nauki podstaw.

Poniżej przedstawiam kilka wskazówek, jak sprawdzić, czy siodło jest dobrze dopasowane do Twojego konia. W czasie mierzenia siodła koń powinien stać na twardym, równym podłożu, obciążając równo wszystkie nogi. Siodło do przymiarki powinno być zakładane bez czapraka oraz innych podkładek, ma leżeć bezpośrednio na gołym grzbiecie konia.

Na początku należy określić obszar na grzbiecie konia, na którym będzie leżeć siodło. Pierwszą z granic tego miejsca wyznaczają łopatki. Siodło powinno leżeć tuż za krawędzią łopatki. U znacznej większości koni krawędź łopatki jest widoczna gołym okiem i odczuwalna jako duże wybrzuszenie tuż pod kłębem konia. Można to też łatwo wyczuć palcami. Powinniśmy zaznaczyć sobie linię łopatki. Możemy do tego użyć markera bądź też kredek do malowania twarzy – w sklepach są takie kredki dostępne i stosowane do zabawy dzieciaków. Drugą linią, ograniczającą fragment grzbietu, gdzie powinno leżeć siodło, jest ostatnie żebro konia. Można je wyczuć pod skórą konia na jego boku. Poprowadź kolejną linię prostą od żebra w górę do wyrostków kolczystych na kręgosłupie.

Drugim krokiem jest zbadanie balansu siodła. Siodło musi leżeć na koniu w całkowitej równowadze na grzbiecie. Prawidłowo leżące siodło nie powinno pochylać się na koniu w żadną stronę. Siedzisko siodła powinno znajdować się w centralnym punkcie. Bardzo łatwo można to skontrolować, kładąc na siedzisku butelkę z wodą mineralną bądź jakąkolwiek małą piłeczkę. Gdy butelka lub piłeczka zatrzyma się na środku siedziska siodła, to mamy pewność, że siodło nie jest uniesione z przodu, ani z tyłu.

Kolejną rzeczą, jaką musimy sprawdzić, to szerokość paneli siodła. Siodło nie może mieć nawet najmniejszego kontaktu z kręgosłupem konia, który musi swobodnie pracować w trakcie jazdy. Musi być widoczny prześwit wzdłuż paneli siodła na całej długości odcinka piersiowego kręgosłupa konia od tyłu i od przodu siodła. Przestrzeń pomiędzy panelami siodła musi być szeroka co najmniej na cztery palce, dla umożliwienia koniowi swobodnej pracy kręgosłupa w czasie jazdy. Zwrócić należy uwagę, czy panele siodła są równo szerokie na całej długości siodła, często zdarza się, że przestrzeń zawęża się w tylnej części siodła, a to nie powinno mieć miejsca przy dobrze dopasowanym siodle.

Następnym, czwartym czynnikiem, który powinien być brany pod uwagę przy doborze siodła, jest przestrzeń nad kłębem konia. Wysokość przedniego łęku powinna być co najmniej na trzy palce nad wyrostkami kolczystymi oraz po bokach kłębu. Jeśli przestrzeń jest zbyt mała lub za duża, może doprowadzić to do uszkodzeń w okolicy kłębu oraz chrząstki łopatki.

Zobaczmy też, jak leżą panele na grzbiecie konia. Siodło powinno przylegać do mięśni grzbietu konia na całej długości paneli. Wsuń jedną dłoń pomiędzy siodło a grzbiet konia, drugą dociśnij siedzisko i sprawdź wzdłuż paneli płaską dłonią z obu stron, czy przylega w każdym miejscu tak samo. Siodło nie powinno „mostkować”, czyli leżeć tylko z przodu i z tyłu pozostawiając wolną przestrzeń na środku. Jest to ważne, gdyż siodło powinno na całej długości rozkładać ciężar jeźdźca. Jeśli tego nie robi, to powoduje punktowy nacisk na mięśnie grzbietu, co przeszkadza przy pracy i może skutkować kontuzjami.

Szóstym krokiem jest sprawdzenie długości siodła, które powinno leżeć tuż za krawędzią łopatek i kończyć się na odcinku piersiowym, czyli tuż przed ostatnim żebrem, zaznaczonym w pierwszym kroku. Jeśli jest dłuższe, będzie wchodziło na odcinek lędźwiowy i uszkodzi wyrostki kolczyste w tym miejscu.

Ostatnim krokiem będzie przetestowanie siodła pod jeźdźcem. Zawsze wypróbuj siodło podczas jazdy. Czasem wydaje się, że siodło idealnie leży, ale w ruchu może okazać się, że nie pasuje Tobie lub Twojemu koniowi. Również i ślad po siodle na sierści konia po treningu potrafi wiele powiedzieć. Czy równo leży na całej długości, czy leży symetrycznie i czy pozostawia identyczne ślady po lewej i prawej stronie. Również i po koniach w trakcie treningu widać, czy siodło im pasuje. Należy przy tym zwrócić uwagę na pracę łopatek oraz zadu wierzchowca.

Pamiętać należy również, że raz dopasowane siodło nie będzie wiecznie idealnie leżało na końskim grzbiecie. Pamiętajmy, aby przynajmniej raz w roku skonsultować dopasowanie ze specjalistą. Muskulatura koni się zmienia w zależności od prowadzonego treningu, wieku czy przebytych kontuzji. Panele również mogą zmienić swój kształt poprzez ubijanie się.

Podkładki, pady i żele nie rozwiążą problemu, podobnie jak dodatkowe skarpetki nie rozwiązują problemu niepasujących butów. Zrezygnujmy więc z korekty niepasujących siodeł poprzez wszelkiego rodzaju podkładki, a skupmy się na tym, aby nasz koń miał najlepiej dopasowane siodło. W tym celu najlepiej skorzystać z usług najlepszych saddlefitterów (dopasowywaczy siodeł). Na rynku polskim można znaleźć wielu profesjonalistów, którzy prawidłowo pomierzą konia i dopasują do niego siodło.

4.2. Pierwsze dni jeźdźca z nowym koniem.

4.3. Zadbaj o zdrowie swojego nowego konia.

4.3.1. Bez kopyt nie ma konia
4.3.2. Zadbaj o zęby konia
4.3.3. Odrobaczanie, szczepienie i badania krwi
4.3.4. Właściwe dopasowanie siodła

4.4. Prawne aspekty zakupu i posiadania konia.